สัมมนา ลดช่องว่างดิจิทัลและยกระดับความปลอดภัยออนไลน์ สำหรับผู้สูงอายุและคนพิการ เนื่องในวันส่งเสริมอินเทอร์เน็ตปลอดภัยแห่งชาติ 2569 ณ โรงแรมอีสติน แกรนด์ สาทร กรุงเทพ วันที่ 9-10 ก.พ. 2569

สัมมนา ลดช่องว่างดิจิทัลและยกระดับความปลอดภัยออนไลน์ สำหรับผู้สูงอายุและคนพิการ เนื่องในวันส่งเสริมอินเทอร์เน็ตปลอดภัยแห่งชาติ 2569 ณ โรงแรมอีสติน แกรนด์ สาทร กรุงเทพ วันที่ 9-10 ก.พ. 2569

คุณอัญชลี จิตรเสนาะ ผู้อำนวยการกองส่งเสริมศักยภาพผู้สูงอายุ กรมกิจการผู้สูงอายุ

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ สังคมผู้สูงอายุอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันมีผู้สูงอายุประมาณ 14 ล้านคน และเพิ่มขึ้นราวปีละ 1 ล้านคน ส่งผลให้การเข้าถึงเทคโนโลยีดิจิทัลของผู้สูงอายุกลายเป็นประเด็นสำคัญ ผู้สูงอายุจำนวนมากยัง เข้าไม่ถึงอินเทอร์เน็ต สมาร์ทโฟน และทักษะการใช้งานแพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น การลงทะเบียนบริการของภาครัฐหรือการใช้บริการดิจิทัลต่าง ๆ

ดร.สัมฤทธิ์ ชาภิรมย์ มูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อการพัฒนาคนพิการ

ความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างของคนพิการ ทั้งด้านการศึกษา เทคโนโลยี และโอกาสในการทำงาน โดยสถิติระบุว่าประชากรโลกประมาณ 1 ใน 6 เป็นคนพิการ ส่วนประเทศไทยมีประมาณ 4.2 ล้านคน และกว่าครึ่งเป็นผู้สูงอายุ

ความเหลื่อมล้ำเกิดจากหลายปัจจัย เช่น ทัศนคติของสังคม งบประมาณจำกัด การบังคับใช้กฎหมายที่ยังไม่ชัดเจน สภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้อต่อการเข้าถึง รวมถึงการขาดบุคลากรที่เข้าใจความต้องการเฉพาะของคนพิการ ส่งผลให้คนพิการจำนวนมาก ไม่สามารถเข้าถึงเทคโนโลยีและอินเทอร์เน็ตได้อย่างแท้จริง

AI สามารถเป็นเครื่องมือช่วยสนับสนุนการใช้ชีวิตของคนพิการได้ หากใช้อย่างเหมาะสม ควบคู่กับเครือข่ายช่วยเหลือ เช่น สายด่วนคนพิการ 1479 และระบบข้อมูลที่ช่วยให้คนพิการเข้าถึงสิทธิและบริการต่าง ๆ ได้มากขึ้น

คุณสุพิชฌาย์ ชัยธัมมะปกรณ์ มูลนิธิอินเทอร์เน็ตร่วมพัฒนาไทย

ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัลไม่ได้อยู่แค่การมีอินเทอร์เน็ตหรืออุปกรณ์ แต่รวมถึงคุณภาพการเข้าถึง เช่น ความเร็วอินเทอร์เน็ตที่ต่ำ หรือเว็บไซต์ที่ไม่รองรับเทคโนโลยีช่วยเหลือผู้พิการ เช่น Screen Reader สำหรับผู้พิการทางสายตา คนพิการจำนวนมากต้องจ่ายเงินเพิ่มเพื่อให้ใช้อินเทอร์เน็ตได้เพียงพอต่อการทำงาน

มูลนิธิอินเทอร์เน็ตฯ เรา มีหลักสูตรอบรมพัฒนา ทักษะรู้เท่าทันสื่อและภัยออนไลน์ ให้กับผู้สูงอายุและคนพิการ เช่นเดียวกับทาง AIS มีหลักสูตร “อุ่นใจไซเบอร์” สำหรับเด็ก เยาวชน และประชาชน ส่วนกลุ่มคนตัวดี ร่วมกับ มหาวิทยาลัยมหิดล พัฒนาหลักสูตร สูงวัยรู้เท่าทันสื่อ ผลักดันแนวคิด “หยุด คิด ถาม ทำ” ช่วยให้ผู้สูงอายุรอบคอบ ประเมินข้อมูลก่อนตัดสินใจ เพื่อการใช้งานอินเทอร์เน็ตที่ปลอดภัยมากยิ่งขึ้น

คุณกชศร ใจแจ่ม บริษัท Gogolook ผู้พัฒนาแอปพลิเคชัน Whoscall

สถานการณ์ ภัยหลอกลวงออนไลน์ (Scam) ที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยข้อมูลจาก Whoscall พบว่าการหลอกลวงผ่าน SMS เพิ่มขึ้นจาก 88 ล้านข้อความเป็น 168 ล้านข้อความ และการหลอกผ่านลิงก์ที่ทำให้ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหลเพิ่มขึ้นกว่า 41%

กลุ่มเสี่ยงไม่ได้มีเพียงผู้สูงอายุ แต่รวมถึงเยาวชนและคนทำงาน เนื่องจากมิจฉาชีพใช้กลยุทธ์ซับซ้อนมากขึ้น เช่น การรวบรวมข้อมูลเหยื่อก่อนโทรหลอก หรือสร้างสถานการณ์เร่งด่วนให้ตัดสินใจเร็ว

Whoscall จึงพัฒนาเครื่องมือด้านความปลอดภัย เช่น ระบบตรวจสอบเบอร์โทร การแจ้งเตือนสายเสี่ยง และ Voice Alert สำหรับผู้พิการทางสายตา รวมถึงระบบรายงานเบอร์มิจฉาชีพจากผู้ใช้ เพื่อให้ AI วิเคราะห์พฤติกรรมและช่วยป้องกันการหลอกลวง พร้อมสร้างระบบนิเวศความปลอดภัยดิจิทัลที่รวมทั้งการให้ความรู้ เครื่องมือป้องกัน และการช่วยเหลือผู้ที่ตกเป็นเหยื่อ

บทสรุป

การลดช่องว่างทางดิจิทัลสำหรับผู้สูงอายุและคนพิการ เป็นความท้าทายสำคัญของสังคมไทยในยุคดิจิทัล โดยปัญหาไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการเข้าถึงเทคโนโลยี แต่รวมถึง ทักษะการใช้งาน ความปลอดภัยออนไลน์ และการออกแบบเทคโนโลยีที่เข้าถึงได้สำหรับทุกคน การแก้ปัญหาจึงต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมดิจิทัลที่ปลอดภัย เท่าเทียม และเข้าถึงได้สำหรับทุกกลุ่มในสังคม